Mieke analyseert

Het waarom van mijn werk

Regelmatig heb ik met onderwerpen te maken die eigenlijk nog nooit goed zijn gevisualiseerd. Vaak bestaan er wel veel foto's van en zie je ook schema's, maar een echte plaat die uitlegt hoe iets werkt en eruit ziet is er over het algemeen niet. Dat is wat mijn werk zo interessant maakt.

De schema's die er al bestaan zijn te verdelen in twee categorieën. De eerste categorie bestaat uit schema's die gebruikt worden bij de opbouw en het gebruik van een onderwerp. Denk hierbij aan de schema's die op verschillende plekken van een productieproces hangen om de temperatuur of processnelheid in de gaten te houden. Deze schema's kloppen in principe wel, maar zijn vaak moeilijk te lezen. Processchema's vallen hieronder.

De tweede categorie is bedoeld om niet-deskundige mensen duidelijk te maken hoe iets werkt. Bij dit soort schema's is het eigenlijk van veel minder belang hoe iets er in werkelijkheid uitziet, het schema moet vooral het proces duidelijk maken aan mensen die niet gewend zijn processen te lezen. De tweede categorie wordt meestal "infographic" genoemd.

Beide zijn meestal plat, het is maar een hoogst enkele keer dat er gebruik wordt gemaakt van een 3d ruimte. De eerste wordt over het algemeen met een CAD programma gemaakt en bestaat uit lijntjes, driehoeken en vierkantjes met cijfers en tekst. De tweede categorie wordt vaak in Illustrator gemaakt en is kleuriger en intuïtiever. Zulke schema's zijn erg handig in begripvorming, maar vertellen niet alles.

En mijn werk dan? Ik streef ernaar dat de visualisaties die ik maak, zonder meer herkend worden door de mensen die met dat specifieke onderwerp bezig zijn én dat het er mooi uitziet.

Waarom maak ik dan niet gewoon foto's?

Meestal moet ook ik ervoor zorgen dat ik laat zien hoe een proces of onderwerp werkt. Bij mijn werk is het net zo belangrijk als bij de processchema's dat wat ik maak klopt. Foto's zorgen daarbij vaak voor problemen omdat je soms door de bomen het bos niet meer ziet of omdat een foto dingen laat zien die de mensen, die betrokken zijn bij dat specifieke onderwerp, niet willen laten zien. Ik heb meer vrijheid. Ik kan dingen weglaten die er niet toe doen of zaken toevoegen die kunnen verduidelijken. Voorbeelden:

Voor TNO magazine moest ik laten zien hoe de CATO (CO2 Capture, Transport en Opslag) er uitziet. CATO is een installatie die achter bijvoorbeeld een olieraffinaderij kan worden geplaatst om op een milieuvriendelijke manier de door de raffinaderij geproduceerde CO2 op te vangen voordat het de atmosfeer in gaat. Een foto van de CATO laat een wirwar aan buizen, ketels en trappen zien. Het ziet er indrukwekkend uit, maar hoe de installatie in elkaar zit lees je niet af door goed naar zo'n foto te kijken; dat blijft toch die bomen en het bos. Een schema van de CATO (zie schema helemaal bovenaan in dit blog) verduidelijkt veel meer, maar boeit eigenlijk niet: het ziet er eenvoudig uit en spreekt niet tot de verbeelding. Zie je een schema of een infographic (tweede illustratie in dit blog) van de CATO, dan weet je eigenlijk nog niet hoe die eruit ziet. Het naast elkaar laten zien van een schema, infographic en foto zorgt er niet voor dat mensen nu precies weten hoe de installatie werkt omdat de meeste mensen geen idee hebben hoe een schema te vertalen is naar de werkelijkheid.

Daarom maak ik illustraties die wel laten zien hoe, in dit geval, zo'n CATO eruit ziet. Ik laat buizen en andere structuren weg die er voor het begrip niet toe doen, waardoor de belangrijkste onderdelen worden verduidelijkt en ik zorg ervoor dat de kijker het gevoel krijgt naar iets te kijken wat hij in werkelijkheid ook zo zou kunnen zien (inclusief een gevoel van grootte door er, als het even kan, minstens één mens aan toe te voegen). In het geval van de CATO was het ook erg moeilijk om foto's vanuit een andere hoek te maken, terwijl je ook daar vrijheid in zou willen hebben. Verder zul je in werkelijkheid nooit zien dat een kolom is opengesneden waardoor je de binnenkant kunt zien of dat er handige verwijzingen staan met tekst die uitleggen waar je naar zit te kijken.

Een ander voorbeeld is de testopstelling van het Ariane 5 motorframe waar ik al eerder over geschreven heb. Dit is een goed voorbeeld voor twee dingen die je met een foto niet kunt doen: ik maak onderdelen doorzichtig zodat je kunt zien wat erachter zit en ik kan onderdelen weglaten die soms moeilijk uit een foto zijn weg te photoshoppen. Dat laatste was heel belangrijk voor de opdrachtgever van TNO, Dutchspace en is een wens waar ik vaak tegen aanloop. Veel van de onderwerpen die ik visualiseer zijn namelijk uniek door één bedrijf ontwikkeld. Het "overall" ontwerp van zulke onderwerpen is vaak te raden door concurrenten, maar je wilt natuurlijk geen bedrijfsgeheimen prijsgeven. Het mooie is dat die bedrijfsspecifieke onderdelen er vaak niet toe doen om begrip krijgen over de werking. Je kunt ze dus heel gemakkelijk weglaten zonder de draad te verliezen. Ook in dit geval had een schema of infographic weinig toegevoegd aan het begrip en was een foto te veel van het goede geweest.

EPPO!

Normaal gesproken schrijf ik alleen over mijn eigen werk en alles wat daar aan bijdraagt. Nu maak ik een uitzondering voor iets totaal anders. Of toch niet?

Vorige maand werd ik veertig en ik ben dus opgegroeid met de Donald Duck en de Pep, later Eppo. Vooral de Eppo herinner ik me goed, ik was gek op Storm, de generaal, agent 327, Olga Lawina en Franka. Hoewel ik duidelijk geen striptekenaar ben, hebben deze strips heel erg bijgedragen in mijn vorming tot wetenschappelijk illustrator.

Vooral Storm.

Don Lawrence, de originele tekenaar van storm was briljant in het weergeven van bewegingen, emoties en karakters. Zoals zoveel mensen was ik niet onverdeeld positief toen zijn werk werd overgenomen door andere tekenaars. Dick Matena, nu een groot striptekenaar van onder andere het meesterwerk "De avonden", kon op dat moment niet tippen aan de superieure schilderkunst van Don Lawrence. Later zijn anderen Storm gaan tekenen en hoewel de kwaliteit op hoog niveau zit, blijf ik toch een Stormfan van het eerste uur.

In ieder geval.
De strip en het blad hebben mij gevormd. Ik kijk erdoor nog steeds naar games, strips en science-fiction films om er inspiratie uit te putten en nieuwe ideeën voor impact van mijn werk te ontwikkelen.

Halverwege de jaren tachtig werd het blad omgedoopt tot "Eppo Wordt Vervolgd", ik denk dat de meesten zich het tv-programma met de vergelijkbare naam nog wel kunnen herinneren. Dat was dodelijk voor lezers zoals ik, vooral ook omdat het blad verwoordde tot een veredelde Donald Duck. Het blad veranderde daarna nog twee keer van naam en inhoud, maar dat heb ik niet meer gevolgd.

Maar nu!

Vanaf januari zal Eppo een jaar lang weer verschijnen in de oude vorm! De lijst van mensen die meedoen om het blad te maken is indrukwekkend en belooft heel erg veel kijkplezier. In dat jaar zullen 25 nieuwe nummers verschijnen en ik hoop heel erg dat het blad weer de uitstraling van de oude Eppo krijgt.

Ik heb gelijk een abonnement genomen!

Kerkuil schedel

Een collega van mij vermelde op LinkedIn dat zij een kerkuil had begraven in haar tuin. Nu was dat natuurlijk al niet zo'n normale melding met mijn vraag, of ik hem mocht hebben, deed ik er nog een schepje bovenop.

Het ging mij hier vooral om de schedel. Hoewel ik verhoudingsgewijs niet (meer) veel aan biologische onderwerpen werk, probeer ik waar het kan mijn kennis op peil te houden. Daar hoort ook mijn anatomische kennis bij. Gelukkig kun je het gros van de anatomische kennis over vogels gewoon bij de poelier halen, maar schedels (en klauwen trouwens ook) zijn een andere zaak. Ik was dus als een kind zo blij dat ik het dier mocht hebben. Een maand geleden heb ik de kerkuil opgehaald en achter in mijn tuin op een beschutte plek gelegd. Het was een jonge kerkuil, schijnbaar onbeschadigd. Wat online graven bracht aan het licht dat dit jaar een erg moeilijk jaar is voor kerkuilen en dat veel jonge vogels "hongerstrepen" in hun verenpak hebben: een teken dat ze voedselgebrek hebben gehad (een vergelijkbaar voorbeeld zie je bij de tanden van sommige mensen die in de tweede wereldoorlog zijn opgegroeid). Het is dus niet zo gek dat er ook jonge dieren doodgaan zonder dat ze door andere dieren zijn aangevallen of op een andere manier verongelukken.

Gisteren heb ik de schedel uit de tuin gehaald. Hij was helemaal schoon, er zat alleen nog een beetje aarde aan. Ik heb de schedel heel voorzichtig afgespoeld en kwam gelijk op een heel bijzonder kenmerk: het schedeldak is "dubbelwandig". Direct onder het oppervlakte ligt een soort raatstructuur die bij het spoelen ook gedeeltelijk volliep met water.


Omdat ik een database wil aanleggen met 3d modellen van schedels, ben ik gisteren gelijk aan de slag gegaan met deze schedel.

In 3d max heb ik een basis gemaakt van een aantal rechthoeken, bollen en halve cilinders:

Deze heb ik in de globale vorm gekregen die ik hebben wilde door te trekken en te duwen:

Daarna heb ik de schedel geexporteerd naar ZBrush:

Waarna ik verder aan de gang ben gegaan met trekken en duwen en het aanbrengen van details.
De schedel is nog niet klaar, sommige details kunnen beter en ik zie nu dat de schedel nog ietsje groter kan in vergelijking met de snavel, maar dit is het resultaat

En hier netjes gerenderd in 3d max:

Wil je de schedel zelf kunnen bewegen, zodat je een beetje het gevoel krijgt hoe hij er echt uitziet, bekijk dan deze pdf-file: kerkuil. Iedereen met een recente pdf reader kan de 3d inhoud van deze file zien. Ik heb een aantal voorgebakken views gemaakt, die kun je bekijken door in de balk direct op de pdf te kijken onder "views". Let op: de file is voor een pdf best wel groot, namelijk ongeveer 5,6 mb!

Digitaal of traditioneel

Regelmatig krijg ik de vraag of ik traditioneel of digitaal werk. En het grappige is dat dat eigenlijk een rare vraag is omdat het voor mij appels met peren vergelijken is. Sinds ik mijn cintiq heb werk ik niet meer met papier, potlood en verf, maar dat betekent niet dat ik niet traditioneel werk. Veel van mijn werk is namelijk nog steeds geverfd of getekend, ondanks het feit dat het gereedschap dat ik er voor gebruik hardware en software is.

Hieronder twee tekeningen. Voor jullie de vraag welke ik met behulp van oost-indische inkt gemaakt heb en welke met behulp van painter, een software programma.

Hoewel sommige mensen bij hoog en bij laag beweren dat ze het kunnen zien, kan ik het zelfs niet zien. Het is dat ik zelf weet welke illustratie ik met welk middel gemaakt heb, anders had ik ze zonder meer door elkaar gehaald.

Het is niet zo dat als je met digitale middelen werkt het makkelijker gaat; je moet nog steeds kunnen tekenen om een mooie illustratie te maken. Beide illustraties hierboven bijvoorbeeld heb ik met een pen gemaakt. De ene pen moest ik echter regelmatig in inkt dopen, de andere pen gebruikte ik op een monitor die dienst doet als tekentafel. Ander gereedschap, zelfde werkwijze en hetzelfde resultaat.

Waarom gebruik ik dan eigenlijk vooral hardware en software om mijn werk te maken? Ten eerste omdat ik hierdoor een stap uit het proces weghaal: al mijn werk lever ik namelijk digitaal aan bij opdrachtgevers. Het werk dat ik vroeger op papier maakte moest uiteindelijk toch via een scanner mijn computer in. Dat kostte soms veel werk omdat ik nog wel eens de neiging heb om op A3 formaat te werken: de meeste scanners zijn A4. Bij een gemiddelde illustratie kostte me het daarna toch wel een half uur tot drie kwartier om alle oneffenheden uit de achtergrond te halen en de illustratie digitaal op het niveau te krijgen die hij op papier al had.

Een andere reden is omdat ik met behulp van hardware en software verschillende versies van eenzelfde illustratie kan maken zonder dat het origineel een zooitje wordt. Dat is heel erg prettig als ik bijvoorbeeld met een hoofdredacteur of klant een bepaald beeld aan het uitwerken ben en we er nog niet helemaal uit zijn hoe de illustratie moet worden. Soms komt het voor dat we uiteindelijk met een van de eerdere versies aan de slag gaan en die is dan niet verdwenen door allerlei wijzigingen.

Sinds ik volledig overgestapt ben op alleen werken met hardware en software ben ik niet anders gaan werken trouwens. Ik maak nog steeds gebruik van sommige software om schetsen te maken die ik dan weer in andere programma's uitwerk tot een echte illustratie. Dat deed ik ook toen ik nog op papier werkte, alleen hoef ik nu de schets niet meer te printen of apart te maken.

Zo heb ik van de week zeven aquarellen gemaakt van ideeen voor een herontwerp van de afsluitdijk. Aquarellen? Ja, aquarellen, want ik investeer niet voor niets in hardware en software: er is software waarmee je vrijwel alle technieken die je op papier of canvas gebruikt ook kunt gebruiken op een computer. Het moesten aquarellen worden omdat de illustraties heel duidelijk moesten uitstralen dat het ideeen waren en nog lang geen uigewerkte plannen.

Hier een voorbeeldje van hoe ik een van de illustraties heb opgebouwd:

Dit waren de illustraties die ik kreeg als basis:

Dit is toevallig een idee dat ik al eerder had uitgewerkt, alleen daarbij zat het valmeer aan de waddenkant in plaats van de IJsselmeer kant. De illustratie hieronder is een uitwerking van een idee van Wubbo Okkels.

Naar aanleiding van de geleverde schetsjes, bovenstaande illustratie en wat heen en weer gebel, maakte ik er dus deze basis van:

Nu moest ik nog een goede compositie vinden. Omdat het zeven ideeen waren die over hetzelfde onderwerp gingen had je kans dat je zeven dezelfde platen zou krijgen en dat het "dus" saai zou worden. Dus de compositie moest aantrekkelijk zijn, constistent, maar toch laten zien waar het om ging. Ik heb voor ieder idee dus een positie genomen op een van beide oevers: Noord-Holland en Friesland en de keuze van de oever hing af van de details in de illustratie. Als het idee beter uitkwam vanaf Noord-Holland koos ik Noord-Holland en andersom.

De bovenstaande schets vereenvoudigde ik tot een zwartwit hoogtekaart en bracht ik in in het programma Bryce:

Deze exporteerde ik weer naar studio 3d max, waarna ik er een gekleurde map aantoevoegde:

gerenderd ziet dat er zo uit. De keuze viel, zoals jullie kunnen zien op Friesland. Vanaf Friesland kon je namelijk de meeste details zien bij dit idee.

Zoals jullie zien missen hier nog wat van de details die in de schetsen zitten, die heb ik er dus eenvoudig met een pen ingezet:

En hierna kon ik aan de slag met verven. Ik gebruik hier painter voor, een programma van Coreldraw waarin je verschillende soorten verf en dergelijke kunt nadoen. Je kunt hierbij ook het canvas of papier aanpassen, zodat de verf die je gebruikt zich gedraagt naar de ondergrond die je kiest.

Voor alle aquarellen heb ik gebruik gemaakt van Italiaans aquarelpapier omdat het dit het prettigste werkte. Hoe "sneller" de illustratie eruit zou komen te zien, hoe beter.

Hier een detail van de illustratie. Als je goed kijkt zie je  hier wel dat het digitaal is. Niet aan de aquarel verf echter, maar aan de potloodlijnen die er overheen staan: die zijn wiebeliger dan dat ik ze op papier zou hebben gemaakt. Dat heeft meer te maken met het feit dat ik nogal grof aan het werk ben gegaan met die potloodschetsen dan met de kwaliteit van het programma: als ik het op 100% grootte had gedaan hadden jullie zelfs daar niks geks gezien.

Nu de illustratie klaar was moesten we nog een lettertype vinden dat het gevoel gaf alsof je naar een geschreven letter zat te kijken. Omdat we het wel leesbaar wilden houden, waren we beperkt in onze keuze. Ook moest er nog een detail in omdat dat in de grote illustratie niet te zien zou zijn. Dit is het resultaat:

Voorbereiding workshop

Ik heb het hier regelmatig over ZBrush. Hoewel het niet het gereedschap is dat ik het meeste gebruik, is het voor mij wel een van de meest dankbare gereedschappen. Het is namelijk een gereedschap waarmee je, in de computer, werkt alsof je met een stuk klei bezig bent. Je kunt er werkelijk van alles mee maken zonder dat het al te veel tijd kost en je kunt tot op zeer klein detail realistisch blijven, in mijn werk heel belangrijk. Verder kun je de modellen die je maakt in ZBrush ook gelijk verven, zodat het er nog realistischer uit kan zien. De modellen die je met ZBrush maakt kun je ook weer exporteren naar andere programma's waarna je er nog verder mee kunt werken. Ik gebruik het voor de meest uiteenlopende zaken, maar het is vooral handig bij biologische onderwerpen.

Binnenkort ga ik een workshop ZBrush geven en ik wil me natuurlijk goed voorbereiden. De workshop is voor mede-natuurwetenschappelijke illustratoren en heeft, om het gemakkelijk te houden, een van te voren bekend thema. Ik ga namelijk laten zien hoe ze een bruine kikker met behulp van Zbrush kunnen maken. De voorbereiding alleen al is leuk genoeg om te laten zien!

In mijn tuin heb ik gelukkig meer dan genoeg bruine kikkers om als model te dienen. Op dit moment springen er ook zat hele erge jonge kikkertjes rond die net uit de vijver zijn gekomen, maar ik ben juist op zoek naar de kikkers van een jaar of twee, drie oud. Die zijn nog niet al te dik, zodat je de structuren goed kunt zien, maar wel groot genoeg om te filmen of te fotograferen. Af en toe pak ik er eentje uit de tuin, zet hem in een klein aquarium bedekt met wit papier en fotografeer en film hem.

Ik gebruik meerdere kikkers. Per kikker zitten ze maar een minuut of vijf in het aquarium en gaan dan weer de tuin in om de kikker zo min mogelijk te belasten. Ik heb nu al een aardig voorraadje afbeeldingen die we kunnen gebruiken in de workshop om er voor te zorgen dat het uiteindelijk kikkermodel zo realistisch mogelijk wordt. Bij alle afbeeldingen en filmpjes zorg ik ervoor dat de achtergrond zo min mogelijk stoort, het liefst is die volkomen wit.
Nee, bovenstaande kikker is niet dood, wel even heeel erg kort op zijn rug gelegd om de structuur van de huid van zijn buik te kunnen bekijken en om te kunnen zien hoe de tenen van de poten eruit zien. Hierna heb ik hem direct losgelaten!
 
Tijdens de workshop zullen alle elementen van de kikker onder de loep worden genomen. Hierboven heb ik even heel summier de omtrek van de kikker aangegeven, maar het gaat niet alleen om de grove elementen, maar ook om zaken die het realistisch maken, zoals de structuur van de huid en de knokkels in de tenen.
Onderstaande Zbrush illustratie heb ik al een tijdje geleden gemaakt. Voor de workshop zal ik nog een tweede maken die alle elementen van de kikkers uit mijn tuin heeft.

Geanimeerde DikeAlert

Ik doe tegenwoordig ook aan animatie. Dat is voor mij relatief makkelijk omdat ik toch meestal al de basis in 3d maak. Raar eigenlijk dat ik dan ook nu pas aan begonnen ben.

Van de week is mijn eerste betaalde animatie onderdeel geweest van de uitreiking van de vernufteling. De Vernufteling is de jaarlijkse prijs die wordt toegekend aan het meest innovatieve project van een Nederlands ingenieursbureau. Initiatiefnemers van deze prijs zijn technologietijdschrift De Ingenieur, beroepsvereniging KIVI NIRIA en branchevereniging ONRI.

Ik had al een illustratie voor een van de deelnemers gemaakt en toen deze een van de genomineerden bleek vroeg de adjunct-hoofdredacteur van De Ingenieur mij er ook maar een animatie van te maken. Ik zei gelijk ja, maar hoewel ik al veel geoefend had, had ik nog nooit een echte animatie gemaakt. Ik vroeg daarom of ik een dag even het een en ander kon uitzoeken. En het bleek veel makkelijker dan dat ik dacht!

Wat moest ik nu maken? Harry Mols van Witteveen & Bos heeft een zeer elegant systeem ontwikkeld om er in een vroeg stadium achter te kunnen komen of een dijk bij hoge waterstanden kans heeft om door te breken. Dit systeem heet dikealert en bestaat uit een glasvezelkabel die ongeveer 30 centimeter onder het oppervlakte van de dijk wordt ingegraven. Buiten de bebouwde kom aan de bovenkant van de dijk, binnen de bebouwde kom aan de onderkant, maar dat is een detail. Om de 2 meter zit er een meetpunt op die glasvezelkabel die bepaald waar dat punt is ten opzichte van de dichtsbijzijnde punten. Iedere dijk beweegt wel wat met hoog water, het wordt pas gevaarlijk als een bepaald dijkvlak meer beweegt dan de rest. Op dat moment, dus al een paar dagen voordat dat stuk dijk zou kunnen doorbreken, wordt er alarm geslagen.

Om alles mooi in elkaar te passen heb ik de grond vrij diep gemaakt waardoor alle tekstblokjes binnen de illustratie zelf pasten. De basis van deze illustratie is, zoals zo vaak, in 3d gemaakt, maar de kleuren, de grond, het gras en de pijlen en dergelijke in Photoshop en daarna in InDesign.

En toen moest ik de animatie maken. Dat leverde wel wat problemen op in eerste instantie: ik kon niet na afloop het gras en de grond toevoegen, dan zou ik in 2009 nog niet klaar geweest zijn. Gelukkig ontdekte ik dat je met de haarmodule van studio 3ds max redelijk realistisch gras kon maken. Ik wilde ook dat je het gevoel kreeg naar echt water te kijken, het water buitendijks en het water in de sloot moesten dus bewegen. Omdat ik instructies had geen teksten in de animatie te plaatsen behalve bij de grafiek die het verschil tussen een normale meting en een alarmerende meting aangaf, kon ik de dijk weer zijn oorspronkelijke vorm geven (ik heb vorig jaar een groot aantal dijksituaties gemaakt voor het hoogheemraadschap van Rijnland). In eerste instantie heb ik nog gekeken of ik er ook nog een extra camerabeweging bij zou maken, maar het rijzen van het water is vrij subtiel en zou op die manier gemist kunnen worden. Uiteindelijk is het een animatie van 30 seconden geworden. Dat kostte op mijn computer (een 64 bit quadcore met 8 gig geheugen) zo'n 36 uur renderen...

De grafiek heb ik gemaakt in Flash. Dat koste wat minder tijd. Om beide animaties samen te brengen heb ik ook Flash gebruikt. Ik importeerde beide filmpjes in Flash en positioneerde ze zo dat het een geheel werd.

Dikealert heeft de Vernufteling jammer genoeg niet gewonnen, maar dit was wel een mooie animatie om te maken. Ik heb de animatie zo rustig mogelijk gehouden ter voorkoming van afleiden waar het in eerste instantie om gaat: de glasvezel kabel die reageert op het verplaatsen van de dijk.

En, o ja, dit voorkom je er mee:

Holleeder, een jaar verder

Herinneren je jullie deze nog?

Vandaag een jaar geleden werd Holleeder met spoed opgenomen op de intensieve care omdat hij een lekkende hartklep had. In opdracht van het FD heb ik toen een illustratie gemaakt, deze is echter nooit geplaatst. 

Zoals altijd bij een krant wordt het meeste echt journalistieke werk binnen een hele korte tijd gemaakt, vaak heb je er niet meer dan een paar uur voor. Daardoor had ik de illustratie pas rond half tien 's avonds af, wel op tijd voor de krant van de volgende dag. De illustratie ging de molen in en ik verwachtte hem gewoon in de krant te zien. In plaats van mijn illustratie stond er echter een foto van Holleeder. Bij navraag had de op dat moment verantwoordelijke eindredacteur besloten voor de foto. Reden hiervoor was dat, hoewel vrijwel alle kranten een dergelijke illustratie hadden geplaatst, het verdiepen in de oorzaken van de toestand van de lekkende hartklep van Holleeder niet aansluit bij het soort berichtgeving die het FD brengt. Daarnaast was het bericht pure speculatie. Ook daarom hoort het bericht ook niet thuis in een krant als het Financieële Dagblad. En hoewel ik het natuurlijk jammer vond dat ik me een paar uur voor niks het schompus had gewerkt, was ik het heel erg met de eindredacteur eens.

Ik vind deze illustratie en de uiteindelijke keuze van de eindredacteur een heel goed voorbeeld van het blijven kiezen voor de identiteit van een magazine of krant. Zulke keuzen versterken het beeld naar buiten toe. Een illustratie als deze past heel goed in een algemene krant, maar niet in een krant die zich voornamelijk bezig houdt met economische en financiële onderwerpen.

Bruine kikkers en Zbrush

Het is allang niet meer zo dat digitale illustraties van mindere kwaliteit zijn dan illustraties gemaakt met verf en papier. Soms zijn ze uiterlijk zelfs niet meer te onderscheiden, terwijl digitaal werken hele grote voordelen heeft. Zo hoef je je digitaal namelijk niet meer te houden aan het platte vlak en is het maken van fouten terwijl je werkt veel minder ingrijpend. Je kunt met bijvoorbeeld klei ook voorwerpen maken en die dan fotograferen, maar in de praktijk zul je weinig professionele illustratoren zien die zo werken. Het neemt simpelweg te veel tijd in beslag.

Voor een groep 8 biologieboek moet ik een kikkerlevensloop tekenen. Ik kan hier gewoon een tekening van maken, maar ik heb natuurlijk vaker kikkers nodig in mijn illustraties, kikkervisjes misschien ook. Die kikker moet natuurlijk wel iedere keer anders zijn. Dus heb ik een 3d basiskikker gemaakt die zo realistisch is dat ik hem zonder meer voor andere opdrachten kan gebruiken. Het is de eerste keer dat ik serieus met ZBrush aan de gang ben gegaan, het digitale kleiprogramma waar ik vorig jaar ook al een keer over geschreven heb.

De basis voor de kikker heb ik gemaakt in Studio 3d max. Daarin ben ik met eenvoudige vormen aan de gang gegaan en heb die door duwen en trekken al een beetje in de vorm van een kikker gegoten:

De kikker bestaat heel eenvoudig uit bollen, cilinders en een groot rechthoek (het lichaam).
Op het moment dat ik tevreden ben, "plak" ik alles aan elkaar en exporteer ik het zodat ik ermee in ZBrush aan de gang kan.

In eerste instantie was het even zoeken, en mijn eerste poging was al leuk, maar nog niet zoals ik het graag wilde hebben. Hier die eerste poging:

Het model begint al aardig op een kikker te lijken. Even oefen met verven geeft aan dat ook dat makkelijk gaat:

Toch ben ik hierna bijna helemaal overnieuw begonnen. Dit model werd uiteindelijk veel te groot (200 mb) en ik was niet tevreden met de vorm. Als je goed kijkt zie je dat de achterpoten te klein zijn en dat de kleur nog niet helemaal lekker zit. Ook de ogen moeten anders.

Dus hier het eindresultaat. Voor een iets groter filmpje van betere kwaliteit, ga naar bruine kikker:

Del.icio.us

Voor mijn werk is het gebruik van internet onmisbaar. De meeste universiteiten en onderzoekinstituten publiceren hun werk online en ook wetenschappelijke tijdschriften en andere wetenschappelijke bronnen zijn in overvloede te vinden op het internet.

Ben ik met een artikel bezig, dan verzamel ik al snel tientallen linken op een dag en op een gegeven moment zie ik door de bomen het bos niet meer. Daarom maak ik al een tijdje  gebruik van del.icio.us.  Op mijn del.icio.us pagina staan alle tags netjes gebundeld, waardoor ik, voor bijvoorbeeld een infografiek van het FD, alles mooi bij elkaar kan zetten. Ook kun je zien met welke nieuwe applicaties of software ik aan het oefenen ben of waar ik belangstelling voor heb. Voor nu valt bijvoorbeeld op dat ik extreem veel interesse heb in alles wat met 3d en animatie te maken heeft ;-)

De cloud staat ook direct aan de linkerzijkant onder mijn contact gegevens, dus hij is altijd makkelijk op te zoeken!

Diepzeevisserij

Het meeste van mijn werk in opdracht komt uit Nederland, in het buitenland verkoop ik vooral stockmateriaal. Logisch, de taalbarrière kan soms problemen geven en de meeste opdrachtgevers vinden het een prettig gevoel dat een freelancer ook even langs zou kunnen komen, mocht dat nodig zijn.
Toch komt er steeds meer belangstelling voor mijn werk vanuit het buitenland en dan vooral uit de VS en de UK. Zo heb ik van de week een opdracht afgerond voor het Natural History Magazine. In de weken daarvoor heb ik intensief samengewerkt met de Art Director op een heel andere manier dan dat ik tot nu toe gewend was. Ik begin bij een opdracht al vrij snel aan de uiteindelijke visualisatie. Dat werkt snel, maar soms kan het ervoor zorgen dat ik dubbel werk doe omdat een plaat na overleg toch helemaal anders moet. Het is een manier van werken die mij dus relatief veel tijd kan kosten, maar waar ik vaak gebruik van maak omdat het er ook voor zorgt dat ik een archief aanleg per gemaakte plaat waar ik later ook weer gebruik van kan maken.

Deze keer was het dus heel anders. Ik ben in overleg begonnen aan een schets en heb die steeds verder uitgewerkt.
Eerste versie:                                                               

Deze versie was nog heel erg gebaseerd op wat de art director mij doorgaf. De muur links moest uiteindelijk de continentale vlakte worden. Wat vooral duidelijk moest worden was het feit dat de schaal gigantisch was. Het net ligt op ongeveer 3 kilometer diepte, de vissersboot moet dus maar een klein bliepje zijn in de verte. De kolom die je aan de rechterkant ziet, is een schematische weergave van de hoeveelheid biomassa op een specifieke diepte. Zelf was ik vooral niet tevreden over de statische weergave van het net en de hoek van waaruit de kijker alles bekijkt.

Dus de volgende versie:

Die is al beter, de vorm van het net klopt meer, maar verder nog steeds erg statisch.

Dit begint er meer op te lijken. De hoek gaat de goede kant op, het geheel wordt iets dynamischer.

En toen maakte ik deze:

De art director had wat moeite met deze, de hoek was opeens zo anders. Maar de continentale vlakte begon er nu tenminste echt uit te zien als een vlakte en het net nam een veel prominentere plek in.

Om duidelijk te maken hoe het net in elkaar zat tekende ik de vissen erbij en de stofwolken die door de gewichten aan de voorkant van het net van de bodem worden veroorzaakt.

Dat maakt de illustratie al een stuk duidelijker. De biomassa is naar de linkerkant verplaatst om meer ruimte de creëren aan de rechterkant.

Om duidelijk te maken hoe ik de verhoudingen zag stuurde ik een bovenaanzicht op:

Zo zie je hoe gigantisch de verhoudingen zijn.

Om de verhoudingen kracht te geven bedacht ik me dat walvissen natuurlijk redelijk goed laten zien hoe groot dit allemaal is:

Maar de walvissen waren nog te groot.... In het hele verhaal bleek dat we nog wat vergeten waren: laten zien hoe de oceaan in zones verdeeld is en hoe die genoemd worden:

Toen waren we zo'n beetje klaar met het schetsen. De auteur was onzeker over de biomassa en het spoor van de vissersboot op de oppervlakte moest wat kleiner. Maar ik kon nu aan de illustratie zelf beginnen:

Het net al vaag duidelijk gemaakt, ik had direct al veel aandacht besteed aan het wateroppervlakte en de zeebodem en je ziet de stofwolken al ontstaan.

Ik heb de biomassa ingebracht en wat diepzeekoraal voor diepte:
De vissen bleken natuurlijk nog te groot.
Van de biomassa kolom bleef na correctie alleen de temperatuurverdeling over.

Nu met de zeediepte infographic en de vissen een stuk kleiner. De infographic moest dezelfde orientatie hebben als de grote illustratie om duidelijk te maken waar de lezer naar zat te kijken:
Hier was de art director al heel blij mee, nu moest de rest van de redactie zijn oordeel geven. Uiteindelijk kreeg ik het terug met de volgende vragen:
- Kon de biomassa kolom eruit? We zijn niet zeker van de juistheid van de data.
- Kan de continentale vlakte bij de infographic wat minder stijl?
- Kan de afkapping van de oceaan in de verte verdwijnen?
- Het net heeft nu vierkante mazen, die moeten eigenlijk "wybertjes"vormig zijn.
- Kunnen er een paar verdelingen uit de infographic gehaald worden?

Al met al best wel veel wijzigingen die me bij elkaar toch zeker een dag werk kostten, maar toen was ie ook echt klaar:

Een uurtje geleden kreeg ik van de art director een screenshot van de bladzijde waar de illustratie komt: